วันที่นำเข้าข้อมูล 5 มิ.ย. 2569
วันที่ปรับปรุงข้อมูล 5 มิ.ย. 2569
เมื่อวันที่ 30 มีนาคม ค.ศ. 2026 คณะกรรมาธิการยุโรป (European Commission) ได้เผยแพร่แนวทางปฏิบัติ (Guidance document) และเอกสารคำถามที่พบบ่อย (FAQs) เกี่ยวกับกฎระเบียบว่าด้วยบรรจุภัณฑ์และขยะบรรจุภัณฑ์ (Packaging and Packaging Waste Regulation: PPWR) เพื่อสร้างความชัดเจนในทางปฏิบัติและเตรียมความพร้อมให้แก่ภาคธุรกิจและประเทศสมาชิก ก่อนที่กฎระเบียบดังกล่าวจะมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 12 สิงหาคม ค.ศ. 2026 เป็นต้นไป
เอกสารที่เผยแพร่ครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อให้ประเทศสมาชิกและผู้ประกอบการสามารถปฏิบัติตามกฎระเบียบ PPWR ได้อย่างถูกต้องและเป็นไปในทิศทางเดียวกัน โดยในเอกสารที่เผยแพร่ครอบคลุมหัวข้อสำคัญ อาทิ (1) การกำหนดขอบเขตและนิยามทางกฎหมาย ให้รายละเอียดในการจำแนกผลิตภัณฑ์ที่เข้าข่ายเป็นบรรจุภัณฑ์ รวมถึงระบุความหมายของผู้ผลิต (Manufacturer/Producer) และผู้นำเข้า (Importer) (2) การควบคุมสารเคมีอันตรายการจำกัดการใช้สาร PFAS ในบรรจุภัณฑ์สัมผัสอาหาร (3) รายละเอียดเกี่ยวกับมาตรฐานการออกแบบเพื่อการรีไซเคิลและสัดส่วนวัสดุรีไซเคิลขั้นต่ำในพลาสติก (4) กำหนดมาตรฐานการติดฉลากและระบบรายงานข้อมูลขยะบรรจุภัณฑ์
อย่างไรก็ตาม ภายหลังการเผยแพร่เอกสารดังกล่าว ภาคอุตสาหกรรมสำคัญของสหภาพยุโรปได้แสดงข้อกังวลอย่างกว้างขวาง โดยเห็นว่าแนวทางปฏิบัตินั้นยังไม่ชัดเจนเพียงพอในการบังคับใช้กฎระเบียบ PPWR และอาจส่งผลกระทบกับการดำเนินกิจการของภาคธุรกิจ ซึ่งต่างมีข้อกังวลที่แตกต่างกันออกไปในประเด็น ดังนี้
1. ข้อกังวลเกี่ยวกับข้อยกเว้นของกฎระเบียบ PPWR
Assembly of European Horticultural Regions (AREFLH) องค์กรตัวแทนภูมิภาคผู้ผลิตผักและผลไม้ของสหภาพยุโรป ระบุว่า แนวทางปฏิบัติฉบับดังกล่าวยังไม่สามารถสร้างความชัดเจนในการบังคับใช้ได้อย่างเพียงพอ โดยเฉพาะข้อกำหนดเกี่ยวกับการห้ามใช้บรรจุภัณฑ์พลาสติกแบบใช้ครั้งเดียวสำหรับผักและผลไม้สดที่บรรจุจำหน่ายล่วงหน้า (pre-packed) ที่มีปริมาณสุทธิไม่เกิน 1.5 กิโลกรัม ซึ่งยังมีประเด็นด้านขอบเขต ข้อยกเว้น และแนวทางการบังคับใช้ที่ต้องได้รับการชี้แจงเพิ่มเติม
ทั้งนี้ แม้กฎระเบียบ PPWR จะเปิดโอกาสให้ประเทศสมาชิกกำหนดข้อยกเว้นจากข้อห้ามดังกล่าวได้ภายใต้เงื่อนไขเฉพาะ อาทิ กรณีที่จำเป็นเพื่อป้องกันการสูญเสียน้ำ ความเสี่ยงด้านจุลชีววิทยา ความเสียหายของสินค้าหรือการเสื่อมสภาพจากปฏิกิริยาออกซิเดชัน (oxidation) แต่ AREFLH เห็นว่า การไม่มีบัญชีรายชื่อสินค้าที่ได้รับการยกเว้นอย่างชัดเจนอาจทำให้ประเทศสมาชิกตีความและบังคับใช้กฎระเบียบแตกต่างกัน ซึ่งอาจกระทบต่อความเป็นเอกภาพของตลาดเดียวของสหภาพยุโรป
2. ข้อกังวลเกี่ยวกับในหลักเกณฑ์ของกฎระเบียบ PPWR ที่ไม่ชัดเจนและผลต่อการตัดสินใจลงทุน
กลุ่มผู้ผลิตเบียร์แห่งยุโรป (Brewers of Europe) เห็นว่า ความไม่ชัดเจนเกี่ยวกับขอบเขตและแนวทางการบังคับใช้ข้อกำหนดบางประการภายใต้กฎระเบียบ PPWR อาจส่งผลกระทบโดยตรงต่อการวางแผนและการตัดสินใจลงทุนของภาคธุรกิจ โดยเฉพาะข้อกำหนดที่ให้ผู้ประกอบการต้องรับประกันว่า ตั้งแต่ปี ค.ศ. 2030 เป็นต้นไป บรรจุภัณฑ์เพื่อการขนส่งอย่างน้อยร้อยละ 40 ต้องเป็นบรรจุภัณฑ์ที่สามารถใช้ซ้ำได้ โดยภาคอุตสาหกรรมเห็นว่า การขาดหลักเกณฑ์ที่ชัดเจนเกี่ยวกับวิธีการปฏิบัติตามข้อกำหนดและข้อยกเว้น อาจทำให้ผู้ประกอบการเผชิญความไม่แน่นอนด้านกฎระเบียบ ซึ่งอาจส่งผลให้ภาคธุรกิจไม่สามารถวางแผนการลงทุนได้อย่างมีประสิทธิภาพ และอาจชะลอการลงทุนเพื่อรองรับข้อกำหนดใหม่ของสหภาพยุโรป ทั้งนี้ สถานการณ์ดังกล่าวอาจส่งผลกระทบต่อการบรรลุเป้าหมายทั้งด้านเศรษฐกิจและสิ่งแวดล้อมในระยะยาว
Serving Europe องค์กรตัวแทนภาคอุตสาหกรรมฟาสต์ฟู้ดของสหภาพยุโรป แสดงข้อกังวลเกี่ยวกับความไม่ชัดเจนของแนวทางการบังคับใช้กฎระเบียบ PPWR อันอาจเป็นอุปสรรคต่อการเตรียมความพร้อมของผู้ประกอบการ โดยเฉพาะในส่วนที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาและปรับใช้บรรจุภัณฑ์รูปแบบใหม่ ซึ่งจำเป็นต้องอาศัยระยะเวลา การลงทุน และความแน่นอนด้านกฎระเบียบอย่างเพียงพอ ทั้งนี้ ความไม่ชัดเจนดังกล่าวอาจส่งผลกระทบต่อขีดความสามารถในการแข่งขันของภาคธุรกิจ พร้อมเรียกร้องให้คณะกรรมาธิการฯ พิจารณารับรองแนวปฏิบัติที่ภาคอุตสาหกรรมพัฒนาขึ้นโดยสมัครใจ (voluntary industry guidelines) เพื่อสนับสนุนการปฏิบัติตามกฎระเบียบอย่างเป็นรูปธรรมและสอดคล้องกัน
3. ข้อกังวลด้านการตีความกฎหมาย
องค์กร 360 Foodservice ตัวแทนภาคอุตสาหกรรมบรรจุภัณฑ์อาหารและเครื่องดื่ม ตั้งข้อสังเกตว่า แนวทางปฏิบัติของคณะกรรมาธิการฯ อาจมีลักษณะเป็นการตีความขยายขอบเขตการบังคับใช้เกินกว่าที่กำหนดไว้ในตัวบท PPWR โดยขยายการควบคุมไปถึงบรรจุภัณฑ์ที่มีส่วนประกอบของพลาสติกเกินร้อยละ 5 ซึ่งเป็นการตีความที่องค์กรเห็นว่าไม่ได้มีฐานรองรับอย่างชัดเจนในตัวบทกฎหมาย
เห็นได้ว่า แม้คณะกรรมาธิการฯ จะมีเป้าหมายใช้เอกสารแนวทางปฏิบัติและเอกสารคำถามที่พบบ่อย เพื่อสร้างความชัดเจนและสนับสนุนการเตรียมความพร้อมของประเทศสมาชิกและภาคธุรกิจก่อนที่กฎระเบียบ PPWR จะเริ่มมีผลใช้บังคับในเดือนสิงหาคม ค.ศ. 2026 แต่ปฏิกิริยาจากภาคอุตสาหกรรมสำคัญของสหภาพยุโรปสะท้อนให้เห็นว่า กฎระเบียบ PPWR ยังมีความไม่ชัดเจนในหลายประเด็นสำคัญ ทั้งในด้านขอบเขตการบังคับใช้ ข้อยกเว้น หลักเกณฑ์ด้านเทคนิค และแนวทางการปฏิบัติตามกฎระเบียบดังกล่าว ส่งผลให้ในระยะนี้มีกระแสเรียกร้องให้คณะกรรมาธิการฯ พิจารณาเลื่อนระยะเวลาการบังคับใช้ PPWR ออกไป เพื่อให้ผู้ประกอบการมีเวลาเพียงพอในการปรับตัวและลดความไม่แน่นอนในการปฏิบัติตามกฎระเบียบดังกล่าว ล่าสุด เมื่อวันที่ 29 เมษายน 2569 CEO ของบริษัทต่าง ๆ ในยุโรปกว่า 100 แห่งได้ร่วมกันลงนามในหนังสือถึงประธานคณะกรรมาธิการยุโรป ประธานสภายุโรป และประธานคณะมนตรีแห่งสหภาพยุโรป ดูได้ทาง https://drive.google.com/file/d/1vlk5D1Lp5nGuk07Wsel59JgwNUPuXnIu/viewเรียกร้องให้เลื่อนการบังคับใช้และเปิดการเจรจาข้อกำหนดส่วนสำคัญของ PPWR เช่น การควบคุมสารกลุ่ม PFAS การอนุญาตให้ใช้บรรจุภัณฑ์ใช้ครั้งเดียวเพิ่มขึ้น ในขณะเดียวกัน กลุ่มพันธมิตรเครือข่าย Break Free From Plastic กว่า 160 แห่ง ได้มีหนังสือโต้ตอบหนังสือ CEO ดังกล่าว ดูได้ทาง https://rethinkplasticalliance.eu/wp-content/uploads/2026/05/Open-Letter-PPWR-application-must-not-be-delayed.pdf เรียกร้องให้คณะกรรมาธิการยุโรปปฏิเสธการล็อบบี้และยึดมั่นตาม PPWR ที่ได้รับการเห็นชอบแล้ว
ทั้งนี้ ในระยะต่อไปเอกสารแนวทางปฏิบัตินี้จะได้รับการแปลเป็นภาษาทางการของสหภาพยุโรปทุกภาษา ก่อนการรับรองอย่างเป็นทางการ นอกจากนี้ คณะกรรมาธิการฯ อยู่ระหว่างการเร่งจัดทำกฎหมายลำดับรอง (Delegated and implementing acts) เพื่อกำหนดมาตรฐานทางเทคนิคที่สำคัญ อาทิ รูปแบบการจดทะเบียนและการรายงานผลที่เป็นมาตรฐานเดียวกัน การติดฉลากคัดแยกขยะสำหรับผู้บริโภค เกณฑ์สัดส่วนวัสดุรีไซเคิล และเกณฑ์ความสามารถในการรีไซเคิล โดยจะประสานงานอย่างใกล้ชิดกับประเทศสมาชิกและภาคีคู่ค้าเพื่อให้การเปลี่ยนผ่านเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ
-
อ้างอิง:
https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_26_664
https://www.euractiv.com/news/eu-packaging-guidelines-fail-to-ease-food-industry-concerns/
เอกสารที่เกี่ยวข้อง:
Guidance document on Packaging and Packaging Waste Regulation (PPWR) https://environment.ec.europa.eu/document/download/3d59ca88-539c-4b6b-a623-0f61068e853e_en?filename=Annex%20to%20the%20Communication%20to%20the%20Commission.pdf
Frequently Asked Questions (FAQs)
รูปภาพประกอบ