เมื่อวันที่ 13 – 15 กุมภาพันธ์ 2569 ผู้นำของสหภาพยุโรป (European Union: EU) ได้แก่ นาย Antonio Costa ประธานคณะมนตรียุโรป นาง Ursula von der Leyen ประธานคณะกรรมาธิการยุโรป นาง Roberta Metsola ประธานรัฐสภายุโรป และนาง Kaja Kallas ผู้แทนระดับสูงด้านการต่างประเทศและนโยบายความมั่นคงของสหภาพยุโรป (HR/VP) ได้เข้าร่วมการประชุม Munich Security Conference: MSC ครั้งที่ 62 ณ นครมิวนิก สหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนี ซึ่งถือเป็นการประชุมประจำปีระดับโลกที่สำคัญที่สุดด้านนโยบายความมั่นคงระหว่างประเทศ การประชุมครั้งนี้จัดขึ้นภายใต้หัวข้อ “Under Destruction” เพื่อสะท้อนภาพระเบียบโลกที่กำลังเผชิญความท้าทายจากทั้งการแข่งขันเชิงยุทธศาสตร์ระหว่างมหาอำนาจ ความขัดแย้งที่ยืดเยื้อในหลายภูมิภาค และระบบพหุภาคีที่ถูกลดความสำคัญลง

 

บทบาทและท่าทีของสหภาพยุโรป

การหารือประเด็นต่างๆ ในปีนี้สะท้อนอย่างชัดเจนถึงภาวะการเปลี่ยนผ่านเชิงภูมิรัฐศาสตร์ โดยเฉพาะประเด็นเกี่ยวกับความท้าทายระบอบระหว่างประเทศบนพื้นฐานของกฎหมายระหว่างประเทศ (rules-based international order) ความสัมพันธ์ระหว่างยุโรปและสหรัฐอเมริกา (Transatlantic relationship) และบทบาทของมหาอำนาจในการกำหนดทิศทางระบบโลกใหม่ ท่ามกลางความไม่แน่นอนดังกล่าว สหภาพยุโรปได้แสดงจุดยืนเชิงรุกและนำเสนอแนวทางรับมืออย่างเป็นรูปธรรมในหลายมิติ ทั้งด้านความมั่นคง การป้องกันประเทศ และภูมิรัฐศาสตร์และภูมิเศรษฐศาสตร์ ดังนี้

 

• การยกระดับความเป็นอิสระเชิงยุทธศาสตร์: ประธานคณะกรรมาธิการยุโรป นาง Ursula von der Leyen ได้เน้นย้ำถึงความจำเป็นที่สหภาพยุโรปต้องมีความเป็นอิสระมากขึ้นในทุกมิติ (more independent in every aspect) ที่เกี่ยวข้องกับความมั่นคง ทั้งการป้องกันประเทศ พลังงาน เศรษฐกิจ การค้า และเทคโนโลยีดิจิทัล โดยย้ำว่ายุโรปที่เป็นอิสระและเข้มแข็งจะยิ่งเสริมสร้างพันธมิตรข้ามแอตแลนติกภายใต้กรอบของ NATO ให้แข็งแกร่งยิ่งขึ้น
• การพัฒนาขีดความสามารถเชิงยุทธศาสตร์ (strategic enablers): สหภาพยุโรปมุ่งเน้นการสร้างแกนหลักด้านขีดความสามารถที่สำคัญ โดยเฉพาะด้านอวกาศ ข่าวกรอง และศักยภาพโจมตีระยะไกล ควบคู่ไปกับการผลักดันให้บทบัญญัติว่าด้วยการป้องกันร่วมกันตามมาตรา 42 (7) ของสนธิสัญญาแห่งสหภาพยุโรปสามารถนำไปปฏิบัติได้จริง
• การเพิ่มงบประมาณและเสริมสร้างศักยภาพทางทหาร: ที่ผ่านมาสหภาพยุโรปได้ปรับเพิ่มงบประมาณด้านกลาโหมขึ้นเกือบ 80% เมื่อเทียบกับช่วงก่อนความขัดแย้งในยูเครน และเร่งจัดหาเงินทุนแก่รัฐสมาชิกผ่านโครงการ Security Action for Europe (SAFE) เพื่อพัฒนาระบบป้องกันภัยทางอากาศ ขีปนาวุธ ความคล่องตัวทางการทหาร และอุตสาหกรรมป้องกันประเทศ
• การบูรณาการภาคอุตสาหกรรมป้องกันประเทศ: สหภาพยุโรปย้ำการลดอุปสรรคในการประสานความร่วมมือระหว่างภาคเอกชนและภาคกลาโหมในการส่งเสริมอุตสาหกรรมป้องกันประเทศ โดยจะใช้อุตสาหกรรมเดิม อาทิ อุตสาหกรรมรถยนต์ อากาศยาน และเครื่องจักรกลหนักเป็นฐานการผลิตให้กับอุตสาหกรรมป้องกันประเทศ ควบคู่กับการเร่งพัฒนาเทคโนโลยีและนวัตกรรม เช่น ปัญญาประดิษฐ์ ไซเบอร์ โดรน และอวกาศ
• การปรับกระบวนการตัดสินใจให้คล่องตัวขึ้น: สหภาพยุโรปจะเสนอให้ใช้หลักเสียงข้างมากแทนการยึดหลักการใช้มติเอกฉันท์ในการตัดสินใจในระดับนโยบาย เพื่อเพิ่มความรวดเร็วและประสิทธิภาพในการดำเนินนโยบายด้านความมั่นคง
• การจัดทำยุทธศาสตร์ความมั่นคงยุโรปฉบับใหม่ (European Security Strategy): สหภาพยุโรปจะจัดทำยุทธศาสตร์ความมั่นคงฉบับใหม่ โดยจะบูรณาการเครื่องมือนโยบายทั้งหมด ทั้งการค้า การเงิน มาตรฐาน เทคโนโลยี โครงสร้างพื้นฐาน และข้อมูล ให้เป็นเครื่องมือเพื่อสนับสนุนการส่งเสริมความมั่นคง โดยมีเป้าหมายทำให้สหภาพยุโรปสามารถปกป้องดินแดน เศรษฐกิจ ประชาธิปไตย และวิถีชีวิตของตนได้อย่างยั่งยืน

 

ภาพสะท้อนแนวโน้มระเบียบโลกจากเวที Munich Security Conference 2026

นอกเหนือจากบทบาทของสหภาพยุโรปแล้ว ที่ประชุมได้แลกเปลี่ยนมุมมองที่สะท้อนถึงแนวโน้มของระเบียบโลกที่กำลังเปลี่ยนไป โดยเฉพาะในประเด็นเกี่ยวกับกฎระเบียบระหว่างประเทศและความสมดุลของอำนาจโลก นาย Friedrich Merz นายกรัฐมนตรีเยอรมนี เห็นว่าระบบที่ตั้งอยู่บนหลักสิทธิและกติกากำลังถูกทดแทนด้วยการเมืองเชิงอำนาจ (Power Politics) ขณะที่นาง Ngozi Okonjo-Iweala ผู้อำนวยการใหญ่องค์การการค้าโลก (World Trade Organization: WTO) ชี้ว่าแม้การค้าโลกส่วนใหญ่ยังดำเนินอยู่ภายใต้กรอบ WTO แต่ก็กำลังเผชิญแรงกดดันอย่างต่อเนื่อง ด้านนาย Marco Rubio รัฐมนตรีต่างประเทศสหรัฐฯ ระบุว่าการปรับทิศทางนโยบายของสหรัฐฯ เป็นความพยายามที่จะฟื้นฟูและเสริมสร้างความเข้มแข็งของระบบมากกว่าการรื้อทำลาย อย่างไรก็ตาม ที่ประชุมเห็นพ้องถึงความจำเป็นเร่งด่วนในการปกป้องค่านิยมและกติกาโลก ตลอดจนการแสวงหาความร่วมมือรูปแบบใหม่เพื่ออุดช่องว่างของระบอบธรรมาภิบาลโลก

ประเด็นความสัมพันธ์ข้ามมหาสมุทรแอตแลนติกระหว่างสหรัฐฯ และยุโรปยังคงได้รับความสนใจอย่างยิ่ง แม้รัฐมนตรีต่างประเทศสหรัฐฯ จะยืนยันถึงความผูกพันแนบแน่นระหว่างสหรัฐฯ กับยุโรป แต่ฝ่ายสหรัฐฯ ยังวิพากษ์วิจารณ์กฎระเบียบของสหภาพยุโรปที่มีความเข้มงวด ซึ่งสะท้อนความตึงเครียดระหว่างกันที่เพิ่มขึ้น ด้านนาย Boris Pistorius รัฐมนตรีกลาโหมเยอรมนี เตือนว่าความน่าเชื่อถือของสหรัฐฯ เป็นปัจจัยสำคัญต่อเสถียรภาพของ NATO

ในมิติเอเชีย จีนได้แสดงบทบาทด้วยการนำเสนอแนวคิดการปฏิรูประบบธรรมาภิบาลโลก โดยนาย Wang Yi รัฐมนตรีต่างประเทศจีน ได้กล่าวถึงแนวคิด Global Governance Initiative ของจีน และเน้นย้ำความร่วมมือระหว่างประเทศ ทั้งนี้ จีนยังส่งสัญญาณความต้องการรักษาช่องทางการสื่อสารระดับสูงกับฝ่ายสหรัฐฯ โดยรัฐมนตรีต่างประเทศจีนได้พบหารือทวิภาคีกับรัฐมนตรีต่างประเทศสหรัฐฯ โดยสองฝ่ายได้หารือเกี่ยวกับแผนการเยือนจีนของนาย Donald Trump ประธานาธิบดีสหรัฐฯ ด้วย 








 

อ้างอิง:

https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ac_26_430

https://securityconference.org/en/publications/debriefs/an-order-broken-bruised-or-bolstered/

https://www.reuters.com/world/china/chinas-top-diplomat-warns-against-knee-jerk-calls-decoupling-2026-02-14/

https://www.reuters.com/business/media-telecom/rubio-casts-us-child-europe-critical-friend-allies-2026-02-14/?fbclid=IwY2xjawQOGwdleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFlczluMjF6bGpJaVQwOGNWc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHpzV3uLjlLhmlHpovjOv5F4i5wNACWhwqJ8UHM8teS7uNhhwfFcp1dFTe2Dp_aem_VEhRmQh21ZuhWX75EAcSFQ

https://www.euractiv.com/news/munich-security-conference-opens-with-a-focus-on-destruction/