สหภาพยุโรป (European Union: EU) อยู่ระหว่างการขับเคลื่อนยุทธศาสตร์การเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขัน (EU Competitiveness) เพื่อรับมือกับความท้าทายจากภาวะเศรษฐกิจโลกชะลอตัว ต้นทุนพลังงานที่สูงขึ้น และการแข่งขันทางเทคโนโลยีที่ทวีความรุนแรง โดยล่าสุดเมื่อวันที่ 12 กุมภาพันธ์ 2569 ผู้นำประเทศสมาชิกอียูได้ร่วมหารือแนวทางเชิงยุทธศาสตร์ในการประชุมอย่างไม่เป็นทางการ (EU Leaders’ Retreat) ณ เมืองลิมเบิร์ก ประเทศเบลเยียม ตามข้อเสนอแนะของนาย Bart De Wever นายกรัฐมนตรีเบลเยียม โดยมีวาระการหารือเพียงวาระเดียว คือ การเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของอียู โดยการปฏิรูประบบตลาดเดียวของอียูและการลดความซับซ้อนของกฎระเบียบต่าง ๆ

ที่ประชุมได้เห็นพ้องที่จะดำเนินการดังนี้ (1) ผลักดันการลดขั้นตอนและความซับซ้อนของกฎระเบียบตามที่ประธานคณะกรรมาธิการยุโรปเสนอ โดยเฉพาะแผนการแก้ไขกฎหมาย Omnibus Package จำนวน 10 ชุด ที่ได้รับรองไปแล้ว 3 ชุด โดยขอให้เร่งรัดดำเนินการอีก 7 ชุดที่เหลือให้แล้วเสร็จโดยเร็ว รวมถึงการดำเนินการ regulatory deep house cleaning โดยยกเลิกกฎหมายที่ล้าสมัยแล้ว การลดกฎหมายประเภท directives และเพิ่มกฎหมายแบบ regulation เพิ่ม sunset clauses ในกฎหมาย และจำกัดจำนวนกฎหมายลำดับรอง (2) สนับสนุนให้อียูเป็นตลาดเดียวที่สมบูรณ์ (“One market for one Europe”) ภายในปี 2569 หรือ 2570 โดยการผลักดันนโยบาย 28^th Regime หรือ EU Inc. เพื่อส่งเสริมให้มีกรอบกฎหมายในการจัดตั้ง start-up ที่เหมือนกันทั่วทั้งอียู (3) ส่งเสริมการขยายบริษัท โดยอนุญาตให้มีการควบรวมบริษัทในอียูตามความเหมาะสม ผ่านการทบทวนแนวทางการพิจารณาควบรวมกิจการที่จะเสนอในเดือนเมษายน 2569 และเร่งรัดกฎหมาย Industrial Accelerator Act ที่ส่งเสริมการผลิตโดยใช้ชิ้นส่วนภายในยุโรป (Made in EU) และการบริโภคสินค้าอียูในสินค้าทางยุทธศาสตร์ (4) ราคาพลังงาน มุ่งลดค่าไฟ และสนับสนุนการเปลี่ยนผ่านพลังงาน โดยระบบ merit order system ในตลาดพลังงาน และการปฏิรูประบบ EU ETS เพื่อเสริมสร้างการพึ่งพาตนเองอย่างมียุทธศาสตร์ (strategic autonomy) (5) คุ้มครอง ยกระดับ และลงทุนในภาคอุตสาหกรรมของอียูเพื่อลดการพึ่งพาภายนอก โดยเฉพาะด้านการป้องกันประเทศ เทคโนโลยีสะอาด ควอนตัม และ AI (6) เน้นนโยบายด้านการค้าที่เปิดกว้าง ทะเยอทะยาน และปฏิบัติได้จริง มุ่งเน้นการกระจายความเสี่ยง โดยเรียกร้องให้มีการบังคับใช้ความตกลงการค้าเสรีที่สรุปได้แล้วกับอินโดนีเซีย อินเดีย สวิสเซอร์แลนด์ และ Mercosur และ (7) เน้นเพิ่มการลงทุน โดยผลักดันให้เกิดสหภาพด้านเงินออมและการลงทุน (Savings and Investment Union: SIU) โดยเร็ว โดยตั้งเป้าหมายให้เฟสแรกของ SIU ว่าด้วยการบูรณาการตลาดทุน การติดตามควบคุม และการตรวจสอบสรุปได้ภายในเดือนมิถุนายน 2569 นี้ นอกจากนี้ ฝรั่งเศสยังเสนอให้มีการกู้เงินร่วม (EU joint borrowing) ซึ่งไม่ได้รับความเห็นชอบจากเยอรมนีและประเทศนอร์ดิก

สำหรับการดำเนินการต่อไป นาย De Wever ได้เรียกร้องให้มีการกำหนดวาระการเพิ่มความสามารถในการแข่งขันในการประชุมคณะมนตรียุโรปทุกครั้ง และให้คณะกรรมาธิการยุโรปเป็นผู้เสนอ โดยนาย Emmanuel Macron ประธานาธิบดีฝรั่งเศสย้ำว่า ควรตั้งเป้าให้เห็นผลเป็นรูปธรรมในระดับอียูภายในเดือนมิถุนายน 2569 นี้ หากไม่เห็นผล ประเทศสมาชิกอียูอย่างน้อย 9 ประเทศก็พร้อมที่ใช้ข้อกฎหมายของอียูเพิ่มพูนความร่วมมือ (enhanced cooperation) ระหว่างกันต่อไป ซึ่งประธานคณะมนตรียุโรปพยายามที่จะหลีกเลี่ยงการดำเนินการดังกล่าว

ประเทศสมาชิกกับทิศทาง EU Competitiveness

แม้วาระการเพิ่มขีดความสามารถการแข่งขันจะได้รับการสนับสนุนในหลักการจากทุกประเทศสมาชิก แต่การประชุมครั้งนี้สะท้อนความเห็นต่างเชิงยุทธศาสตร์ระหว่างฝรั่งเศสและเยอรมนีอย่างชัดเจน โดยเฉพาะในประเด็นลำดับความสำคัญของมาตรการ โดยฝ่ายเยอรมนีมุ่งเน้นการปฏิรูปเชิงโครงสร้างผ่านการลดภาระทางกฎระเบียบ (deregulation) การบูรณาการตลาดเดียวให้สมบูรณ์ และการเร่งขยายเครือข่ายความตกลงการค้าเสรี เพื่อเปิดช่องให้มีการค้าเพิ่มขึ้น ขณะที่ฝรั่งเศสให้ความสำคัญกับการสร้างความเข้มแข็งให้อุตสาหกรรมภายในผ่านแนวคิด Buy European และการพิจารณาความเป็นไปได้ในการก่อหนี้ร่วมในระดับสหภาพ (joint borrowing) เพื่อสนับสนุนการลงทุนในอุตสาหกรรมยุทธศาสตร์ เยอรมนีแสดงความกังวลว่ามาตรการกีดกันทางการค้าหรือการบังคับใช้กฎ Buy European ที่เข้มงวดเกินไป อาจกลายเป็นอุปสรรคต่อความคืบหน้าของความตกลงทางการค้าเสรี อาทิ ความตกลงกับกลุ่ม Mercosur โดยแนวทางของเยอรมนีได้รับการสนับสนุนจากอิตาลี เบลเยียม และกลุ่มประเทศนอร์ดิก-บอลติก ในขณะที่ฝรั่งเศสพยายามเชื่อมโยงประเด็น Buy European กฎระเบียบด้านอุตสาหกรรม และการก่อหนี้ร่วม ให้เป็นแพ็กเกจเดียวกันเพื่อใช้เป็นเงื่อนไขในการสนับสนุนวาระการปฏิรูปของสหภาพฯ

สรุป วาระ EU Competitiveness มีความสำคัญเชิงยุทธศาสตร์ต่อสหภาพยุโรปอย่างยิ่ง เนื่องจากจะเป็นกลไกหลักในการยกระดับผลิตภาพ เสริมสร้างความสามารถในการแข่งขันของภาคอุตสาหกรรมและเทคโนโลยี เพิ่มความยืดหยุ่นของห่วงโซ่อุปทาน ตลอดจนสนับสนุนเสถียรภาพทางการเงินและการเติบโตอย่างยั่งยืนในระยะยาว อย่างไรก็ดี การกำหนดทิศทางและขับเคลื่อนมาตรการภายใต้วาระดังกล่าวจำเป็นต้องอาศัยการประสานจุดยืนและการประนีประนอมระหว่างประเทศสมาชิก เพื่อสร้างดุลยภาพระหว่างการเปิดเสรีทางเศรษฐกิจกับการเสริมสร้างความเข้มแข็งเชิงอุตสาหกรรมภายในสหภาพอย่างเหมาะสม

อ้างอิง:

https://www.ft.com/content/36d0bdd9-9cd8-4bf6-a194-27d00a639e59

https://www.consilium.europa.eu/en/meetings/european-council/2026/02/12/

https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ac_26_413

https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/BRIE/2026/774723/EPRS_BRI(2026)774723_EN.pdf