เมื่อวันที่ 2 มิถุนายน 2569 สมาชิกสภายุโรป (MEPs) ได้แสดงความเห็นต่อผลกระทบและแนวทางการดำเนินการตามร่างกฎหมาย Industrial Accelerator Act (IAA) แม้ว่าส่วนใหญ่จะเห็นพ้องกับเป้าหมายของร่างกฎหมายในการฟื้นฟูภาคอุตสาหกรรมและเสริมสร้างขีดความสามารถในการแข่งขันของอียู แต่ยังมีข้อถกเถียงในหลายประเด็นสำคัญ อาทิ หลัก Made in Europe การให้สิทธิพิเศษแก่ผู้ผลิตในยุโรป (European Preference) และผลกระทบต่อภาคธุรกิจ

 

กฎหมาย Industrial Accelerator Act (IAA) มีเป้าหมายเพื่อฟื้นฟูฐานการผลิตของอียู เสริมสร้างขีดความสามารถในการแข่งขัน และสนับสนุนการเปลี่ยนผ่านสู่เศรษฐกิจสะอาด โดยมีมาตรการสำคัญ ได้แก่ (1) การส่งเสริมอุปสงค์ต่อผลิตภัณฑ์และเทคโนโลยีคาร์บอนต่ำที่ผลิตในยุโรปผ่านการจัดซื้อจัดจ้างและการสนับสนุนโดยภาครัฐ (2) การกำหนดเงื่อนไข Made in Europe และ/หรือข้อกำหนดด้านการปล่อยคาร์บอนต่ำในการเข้าถึงการจัดซื้อจัดจ้างและการสนับสนุนโดยภาครัฐ (3) การเร่งรัดการออกใบอนุญาตและการจัดตั้งพื้นที่อุตสาหกรรม และ (4) การกำกับดูแลการลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศ (FDI) ทั้งนี้ คณะกรรมาธิการยุโรปได้เผยแพร่ร่างกฎหมายดังกล่าวเมื่อวันที่ 4 มีนาคม 2569 ก่อนที่สมาชิกสภายุโรป (MEPs) จะร่วมอภิปรายและแสดงความเห็นต่อร่างกฎหมาย โดยมีท่าทีที่แตกต่างกันในประเด็นสำคัญ ดังนี้

 

1. มุมมองต่อหลักเกณฑ์ “Made in Europe” ในร่างกฎหมาย IAA

สมาชิก MEPs บางส่วนเห็นว่า แม้ร่างกฎหมาย IAA จะเป็นก้าวสำคัญในการเสริมสร้างความสามารถในการแข่งขันของภาคอุตสาหกรรมยุโรป แต่หลักเกณฑ์ Made in Europe ในปัจจุบันยังไม่สามารถสนับสนุนการผลิตภายในอียูได้อย่างเต็มที่ เนื่องจากยังเปิดโอกาสให้ประเทศ non-EU จำนวนมากได้รับสิทธิประโยชน์ภายใต้มาตรการดังกล่าว

โดยนาย Christophe Grudler สมาชิกสภายุโรปกลุ่ม Renew Europe (ฝรั่งเศส) เห็นว่าหลักเกณฑ์ Made in Europe ได้ครอบคลุมประเทศมากกว่า 80 ประเทศนอกเหนือจากสมาชิกอียู จนมองว่าเป็น “Made in Everywhere” มากกว่า Made in Europe พร้อมเรียกร้องให้กำหนดขอบเขตทางภูมิศาสตร์ให้ชัดเจน ลดข้อยกเว้น และลดภาระด้านการรับรองสำหรับผู้ประกอบการ

อย่างไรก็ตาม นาย Stéphane Séjourné รองประธานคณะกรรมาธิการยุโรป ยืนยันว่าหลักเกณฑ์ Made in Europe ไม่ได้เปิดให้ประเทศเหล่านั้นได้รับสิทธิทั้งหมด โดยชี้แจงว่า แม้อียูจะมีความตกลงการค้ากับประเทศ non-EU กว่า 90 ประเทศ แต่มีเพียงประมาณ 40 ประเทศที่มีความตกลงด้านการจัดซื้อจัดจ้างโดยภาครัฐกับอียู และในจำนวนดังกล่าวมีเพียงประมาณ 20 ประเทศที่ปฏิบัติตามหลักต่างตอบแทน (reciprocity) ซึ่งจะได้รับการจัดให้เป็น “ประเทศคู่ค้าที่ได้รับความไว้วางใจ” (trusted partners) พร้อมยืนยันว่าข้อกำหนดใหม่ภายใต้ร่างกฎหมายจะส่งผลกระทบต่อต้นทุนและภาระด้านเอกสารของภาคธุรกิจเพียงเล็กน้อย

 

2. หลัก “European Preference” อาจกระทบความสัมพันธ์ทางการค้า

ในอีกด้านหนึ่งสมาชิก MEPs ได้มีความเห็นเกี่ยวกับการใช้หลัก European Preference หรือการให้สิทธิพิเศษแก่สินค้าและผู้ประกอบการจากยุโรป อาจส่งผลกระทบต่อความสัมพันธ์ทางการค้าระหว่างอียูกับประเทศคู่ค้าและอาจกระทบต่อความสามารถในการแข่งขันของผู้ประกอบการยุโรปในระยะยาว

โดยนาย Dirk Gotink สมาชิกสภายุโรปกลุ่ม EPP (เนเธอร์แลนด์) ระบุว่า การให้สิทธิพิเศษแก่ผู้ผลิตในยุโรปอาจทำให้ประเทศคู่ค้าใช้มาตรการตอบโต้ทางการค้าได้ ทั้งนี้ นาย Jörgen Warborn สมาชิกสภายุโรปกลุ่ม EPP (สวีเดน) เห็นว่าร่างกฎหมายยังมีลักษณะกีดกันทางการค้ามากเกินไป และได้คัดค้านข้อเสนอที่จะตัดประเทศคู่ค้าที่มีพันธกรณีด้านการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐภายใต้ความตกลงองค์การการค้าโลก (WTO Government Procurement Agreement: GPA) หรือประเทศคู่ภาคีความตกลงการค้าเสรี (FTA) ออกจากมาตรการดังกล่าว เนื่องจากอาจทำให้บริษัทของอียูสูญเสียโอกาสในการเข้าถึงตลาดต่างประเทศ

 

3. การลดภาระด้านกฎระเบียบและการอำนวยความสะดวกแก่ภาคธุรกิจ

สมาชิก MEPs บางส่วนยังเรียกร้องให้ร่างกฎหมายมุ่งเน้นการลดความซับซ้อนของกฎระเบียบ เร่งรัดการออกใบอนุญาต และส่งเสริมการลงทุน โดยเฉพาะสำหรับ SMEs โดยนาง Maria Teresa Vivaldini สมาชิกสภายุโรปกลุ่ม ECR (อิตาลี) ระบุว่า ผู้ประกอบการควรสามารถใช้เวลาและทรัพยากรไปกับการพัฒนาธุรกิจ มากกว่าต้องแบกรับภาระจากกระบวนการรับรองและการปฏิบัติตามข้อกำหนดด้านกฎระเบียบ พร้อมทั้งเห็นว่าร่างกฎหมายควรช่วยเร่งรัดการออกใบอนุญาตสำหรับโครงสร้างพื้นฐานด้านเทคโนโลยีสะอาด และเปิดโอกาสให้เกิดการลงทุนมากขึ้น

 

ในระยะต่อไป ผู้รายงานมีกำหนดเสนอร่างรายงาน (draft reports) ซึ่งเป็นเอกสารประกอบการพิจารณาร่างกฎหมาย IAA ที่รวบรวมข้อเสนอและข้อแก้ไข ภายหลังช่วงฤดูร้อน ก่อนที่สภายุโรปจะเข้าสู่การพิจารณาและกำหนดจุดยืนต่อร่างกฎหมายดังกล่าวต่อไป

 

-

อ้างอิง:

https://agenceurope.eu/en/bulletin/article/13879/1/like-eu27-ministers-meps-are-divided-over-effects-and-arrangements-of-industrial-accelerator-act

https://brussels.thaiembassy.org/th/content/ร่างกฎหมาย-industrial-accelerator-act-iaa-ของอียู?cate=69834ed4d432552c5b215f13