เมื่อวันที่ 18 มีนาคม 2026 คณะกรรมาธิการยุโรป (European Commission) ได้เผยแพร่ร่างข้อเสนอกฎหมาย “EU Inc.” ว่าด้วยการจัดตั้งบริษัทใหม่ในอียูอย่างเป็นทางการ ซึ่งมีเป้าหมายในการสร้างระบบกฎหมายบริษัทมาตรฐานเดียวที่ใช้ได้ทั่วทั้งสหภาพยุโรป (European Union: อียู) สอดรับกับความต้องการในการยกระดับความสามารถทางการแข่งขันของอียู (EU competitiveness) และลดความซับซ้อนของกฎระเบียบในภูมิภาค

ภายใต้โครงสร้างปัจจุบัน ผู้ประกอบการในอียูต้องเผชิญกับรูปแบบบริษัทที่แตกต่างกันมากกว่า 60 ประเภท ซึ่งเป็นอุปสรรคสำคัญที่ทำให้การขยายธุรกิจมีความล่าช้าและมีต้นทุนสูง เพื่อแก้ไขปัญหาดังกล่าว EU Inc. จึงถูกนำเสนอในฐานะชุดกฎระเบียบนิติบุคคลรูปแบบใหม่ (single set of corporate rules) ที่กำหนดมาตรฐานเดียวกันและมีสภาพบังคับใช้ครอบคลุมทั่วทั้งอียู โดยมาตรการดังกล่าวมุ่งอำนวยความสะดวกแก่ภาคธุรกิจในการจัดตั้ง การดำเนินงาน และการขยายตัวอย่างเป็นเอกภาพ โดยโครงสร้างนี้เป็นระบบทางเลือก (optional) ที่ขับเคลื่อนผ่านกระบวนการดิจิทัลเต็มรูปแบบ ผู้ประกอบการสามารถจดทะเบียนบริษัทได้ภายใน 48 ชั่วโมงผ่านระบบออนไลน์จากที่ใดก็ได้ในอียู ซึ่งจะช่วยขจัดปัญหาความยุ่งยากด้านกฎระเบียบข้ามพรมแดน พร้อมสร้างแรงจูงใจในการคงฐานการดำเนินงานไว้ภายในภูมิภาค และดึงดูดการลงทุนกลับสู่อียูอีกครั้ง

ทั้งนี้ EU Inc. เป็นเป็นส่วนหนึ่งของแนวคิด “ระบอบที่ 28” (28^th Regime) ซึ่งต้องการจัดตั้งกฎระเบียบด้านธุรกิจเพื่อเป็นทางเลือกสำหรับผู้ประกอบการในอียูอีกระบบหนึ่งนอกเหนือจากระบบของแต่ละประเทศสมาชิก 27 ประเทศ เพื่อให้บริษัทเลือกใช้กติกากลางชุดเดียวในการดำเนินธุรกิจทั่วอียู เปิดโอกาสให้ผู้ประกอบการเข้าถึงสิทธิประโยชน์จากความเป็นเอกภาพทางเศรษฐกิจของอียูได้อย่างสูงสุด โดยจุดเด่นที่สำคัญของ EU Inc. ได้แก่

• การดำเนินงานผ่านระบบดิจิทัลเต็มรูปแบบ: ครอบคลุมตลอดวงจรชีวิตของบริษัท
• ช่วยให้ผู้ก่อตั้งเริ่มต้นใหม่ได้เร็วและประหยัดกว่าเดิม: ปรับกระบวนการชำระบัญชีให้ง่ายขึ้น เพื่อเปิดโอกาสให้ผู้ก่อตั้งได้ทดลองนวัตกรรมและแนวคิดใหม่ ๆ โดยสามารถเริ่มต้นใหม่ได้ทันทีหากจำเป็น
• สร้างสภาวะที่เอื้อต่อการดึงดูดการลงทุน: ยกเลิกขั้นตอนที่ต้องดำเนินการซึ่งหน้า (in-person) โดยเปลี่ยนมาใช้ระบบดิจิทัลสำหรับการระดมทุนและการบริหารจัดการหุ้น พร้อมเพิ่มโอกาสในการเข้าถึงตลาดหลักทรัพย์
• เข้าถึงตลาดเดียวได้อย่างสมบูรณ์: สามารถเลือกจดทะเบียนในประเทศสมาชิกอียูใดก็ได้โดยอิสระ
• มาตรการป้องกันการละเมิดกฎระเบียบที่เข้มงวด: ข้อเสนอนี้จะไม่กระทบต่อกฎหมายแรงงานและสวัสดิการสังคมของแต่ละประเทศ โดยบริษัท EU Inc. จะยังคงต้องปฏิบัติตามกฎหมายคุ้มครองของประเทศสมาชิกที่จดทะเบียน

 

การวางรากฐานทางกฎหมายของ “EU Inc.” ภายใต้มาตรา 114 แห่ง TFEU

การจัดทำข้อเสนอ EU Inc. ดำเนินการในรูปแบบระเบียบข้อบังคับ (Regulation) โดยอาศัยอำนาจตามมาตรา 114 แห่งสนธิสัญญาว่าด้วยการดำเนินงานของสหภาพยุโรป (TFEU) เป็นฐานกฎหมายหลัก ซึ่งเปิดช่องให้สภายุโรป (European Parliament) และคณะมนตรีแห่งสหภาพยุโรป (Council of the European Union) สามารถออกมาตรการเพื่อปรับประสานกฎระเบียบและแนวทางปฏิบัติของประเทศสมาชิกให้เป็นหนึ่งเดียวกัน โดยมีเป้าหมายเพื่อเสริมสร้างเสถียรภาพและการดำเนินงานของตลาดภายใน (Internal market) ซึ่งศาลยุติธรรมแห่งสหภาพยุโรปเคยมีคำวินิจฉัยรับรองว่าการใช้มาตรา 114 แห่งTFEU ว่ามาตราดังกล่าวได้มอบดุลพินิจให้แก่ฝ่ายนิติบัญญัติในการเลือกใช้กลไกทางกฎหมายที่เหมาะสมที่สุดตามบริบทและความจำเป็นของแต่ละกรณี

ในแง่ของยุทธศาสตร์ ข้อเสนอดังกล่าวมุ่งแก้ไขปัญหาความกระจัดกระจายของกฎหมายธุรกิจในภูมิภาคด้วยการริเริ่มรูปแบบนิติบุคคลมาตรฐานใหม่ที่เรียกว่า “EU Inc.” เข้าไปในระบบกฎหมายของทุกประเทศสมาชิก เพื่อเป็นทางเลือกให้แก่ผู้ก่อตั้งบริษัทและนักลงทุน โดยมุ่งเน้นการปรับปรุงโครงสร้างทางกฎหมายตลอดวงจรชีวิตของธุรกิจให้มีความยืดหยุ่นและเอื้อต่อการดึงดูดเม็ดเงินลงทุน การสร้างคุณลักษณะทางกฎหมายที่เป็นมาตรฐานเดียวกันนี้ไม่เพียงแต่จะช่วยลดอุปสรรคจากการที่มีรูปแบบบริษัทระดับชาติที่แตกต่างกันถึง 27 รูปแบบ แต่ยังเป็นกลไกสำคัญในการสนับสนุนกลุ่มสตาร์ทอัพและวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (SMEs) ให้สามารถขยายตัวข้ามพรมแดนได้อย่างมีประสิทธิภาพและมั่นคงยิ่งขึ้น

 

ความท้าทายเชิงโครงสร้างและเสียงสะท้อนจากภาคส่วนที่เกี่ยวข้องต่อร่างข้อเสนอ EU Inc.

อย่างไรก็ดี แม้ข้อเสนอกฎระเบียบใหม่นี้จะมุ่งเน้นการสร้างความคล่องตัว แต่ถ้าหากพิจารณาถึงความสำเร็จในระยะยาวยังคงมีประเด็นที่ต้องติดตามอย่างใกล้ชิด เนื่องจากมีกระแสความกังวลจากทั้งภาคแรงงานและภาคธุรกิจ โดยนาย Olivier Hoedeman จาก Corporate Europe Observatory ได้ตั้งข้อสังเกตว่า ความรวดเร็วของกระบวนการจัดตั้งบริษัทภายใต้ระบบ EU Inc. อาจลดทอนประสิทธิภาพในการตรวจสอบความโปร่งใสของนิติบุคคล และอาจกลายเป็นภัยคุกคามต่อ “โมเดลทางสังคม” ที่ยึดถือการสร้างสมดุลระหว่างความมั่งคั่งทางเศรษฐกิจและความมั่นคงของแรงงานเป็นรากฐานสำคัญมาโดยตลอด

ในมิติของสิทธิแรงงาน องค์กรตัวแทนแรงงานได้แสดงความกังวลอย่างยิ่งต่อข้อเสนอที่อนุญาตให้บริษัทใช้สิทธิการถือหุ้น (share options) แทนการจ่ายค่าจ้างในรูปแบบปกติ โดยนาง Esther Lynch เลขาธิการสมาพันธ์สหภาพแรงงานยุโรป (ETUC) ระบุในแถลงการณ์ว่า การเสริมสร้างการเติบโตทางธุรกิจในอนาคตไม่ควรถูกนำมาใช้สร้างความชอบธรรมให้การให้ค่าจ้างไม่เป็นธรรม ขณะเดียวกัน ภาคอุตสาหกรรมที่เข้าข่ายตามระบบ EU Inc. มองว่าร่างข้อเสนอดังกล่าวยังไม่สามารถตอบโจทย์ความต้องการของตลาดได้อย่างแท้จริง โดยเฉพาะในประเด็นการสร้างมาตรฐานเดียวกันทั่วทั้งสหภาพยุโรป เนื่องจากอำนาจการตัดสินใจขั้นสุดท้ายยังคงกระจายอยู่ที่ศาลในแต่ละประเทศสมาชิก ซึ่งจะส่งผลให้เกิดการตีความกรอบกฎหมายที่แตกต่างกันถึง 27 รูปแบบ อันจะนำไปสู่ความไม่สอดคล้องกันของมาตรฐานกฎหมายในแต่ละประเทศ

 

ทั้งนี้ คณะกรรมาธิการยุโรปได้เผยแพร่เอกสารที่ระบุถึงแนวทางข้อริเริ่มที่กำลังดำเนินการอยู่และแผนงานในอนาคตเพื่อเติมเต็มโครงสร้างของระบอบที่ 28 ให้มีความสมบูรณ์ครอบคลุมทุกมิตินโยบาย โดยเฉพาะการผลักดันระบบการติดต่อระหว่างภาคธุรกิจและหน่วยงานรัฐให้เป็นดิจิทัลอย่างเต็มรูปแบบเพื่อลดอุปสรรคทางเอกสารให้หมดไป

ในระยะต่อไป แผนงานดังกล่าวยังได้เรียกร้องให้ประเทศสมาชิกพิจารณาจัดตั้งแผนกคดีพิเศษหรือศาลชำนาญพิเศษที่มีอำนาจหน้าที่ในการวินิจฉัยข้อพิพาทเกี่ยวกับกฎหมายบริษัท EU Inc. โดยเฉพาะ เพื่อแก้ไขข้อจำกัดทางเทคนิคกฎหมายและสร้างบรรทัดฐานทางกฎหมายที่สอดคล้องกันทั่วสหภาพยุโรป ทั้งนี้ เพื่อที่จะบรรลุข้อตกลงและประกาศใช้เป็นกฎหมายอย่างเป็นทางการภายในสิ้นปี ค.ศ. 2026

 

อ้างอิง:

https://commission.europa.eu/news-and-media/news/eu-inc-making-business-easier-european-union-2026-03-18_en

https://commission.europa.eu/document/download/3e9822aa-8cef-40a1-904e-a53fc68e7265_en?filename=Proposal%20for%20an%20EU%20Inc%20corporate%20legal%20framework.pdf

https://www.france24.com/en/live-news/20260318-brussels-to-unveil-eu-inc-pan-european-company-status