เนื่องในเทศกาลสงกรานต์และวันครอบครัว ซึ่งพวกเราคนไทยมักใช้เป็นโอกาสไปกราบไหว้พ่อแม่ญาติผู้ใหญ่เพื่อขอพร และไปทำบุญบังสุกุลหรือกราบไหว้บรรพบุรุษผู้ล่วงลับนั้น เมื่อวันที่ 14 เมษายน 2569 นางกาญจนา ภัทรโชค เอกอัครราชทูต ณ กรุงบรัสเซลส์ พร้อมด้วยคู่สมรส ข้าราชการสถานเอกอัครราชทูตฯ และทีมประเทศไทยประจำกรุงบรัสเซลส์ พร้อมครอบครัว ได้ไปแสดงความเคารพและรำลึกถึงเจ้าพระยาอภัยราชาสยามานุกูลกิจ ณ สุสานหลวงลาเคน (Cemetery of Laeken) กรุงบรัสเซลส์ โดยมีทายาทชั้นโหลน สืบเชื้อสายจากเจ้าพระยาอภัยราชาสยามานุกูลกิจ ประกอบด้วย Baron Emmanuel Rolin-Jaequemyns นางสาว Laetitia บุตรสาว และ Dr. Veronique Godding ให้การต้อนรับ

 

Dr. Veronique Godding กล่าวรำลึกถึงความทุ่มเทและความตั้งใจของเจ้าพระยาอภัยราชาสยามานุกูลกิจในการถวายงานสนองเบื้องพระยุคลบาทพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ตลอดระยะเวลาเกือบ 10 ปีที่รับราชการในสยาม ระหว่างปี พ.ศ. 2435 - 2444 โดยเน้นย้ำภารกิจที่สำคัญในการถวายงานสนับสนุนการรักษาเอกราชของสยามและบูรณภาพแห่งดินแดน ควบคู่ไปกับการวางรากฐานระบบกฎหมายเพื่อพัฒนาประเทศสู่ความทันสมัย แม้ภายหลังจากที่ได้ถึงแก่อสัญกรรมแล้ว พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวยังทรงมีพระราชหัตถเลขาถึงครอบครัวของเจ้าพระยาอภัยราชาสยามานุกูลกิจอยู่เป็นครั้งคราว โดยระบุว่า ทรงระลึกเจ้าพระยาฯ ผู้ล่วงลับทั้งในยามที่ทุกอย่างเป็นไปโดยราบรื่นและในยามที่มีปัญหาอุปสรรค

 

ดร. Godding กล่าวด้วยว่า คำขวัญประจำตระกูลที่ยึดถือกันมาโดยตลอด คือ "Nunquam desperandum" (Never despair) (ไม่เคยสิ้นหวัง/ไม่ท้อถอย) ซึ่งดูเหมือนจะอธิบายจิตวิญญาณของประเทศไทยได้เป็นอย่างดีด้วย

 

เอกอัครราชทูตฯ กล่าวถึงสายสัมพันธ์อันลึกซึ้งของคนไทยที่มีต่อเจ้าพระยาอภัยราชาสยามานุกูลกิจในฐานะที่ปรึกษาผู้ที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวได้ทรงมอบความไว้วางพระราชหฤทัยให้ในช่วงที่สำคัญของประวัติศาสตร์ชาติไทย ทั้งการปฏิรูประบบกฎหมายและการช่วยสนับสนุนสยามให้รักษาเอกราชในยุคอาณานิคม

เอกอัครราชทูตฯ ย้ำว่า ย่อมไม่ใช่สิ่งที่ง่ายสำหรับเจ้าพระยาอภัยราชาฯ ในวัย 57 ปี ที่จะไปเริ่มงานใหม่ในสยามประเทศที่ห่างไกลและมีความแตกต่าง แต่ท่านก็ได้อุทิศตนรับใช้ราชการสยามเป็นเวลาถึง 9 ปี ก่อนจะลากลับมาเบลเยียมด้วยเหตุผลด้านสุขภาพ สำหรับคนไทยนั้น ความกตัญญูเป็นสิ่งสำคัญ และสิ่งที่ท่านได้ทำเพื่อสยามเป็นสิ่งที่แม้ผ่านเวลามากว่า 130 ปี ก็จักไม่มีวันลืมเลือนไป

 

ต่อจากนั้น ผู้เข้าร่วมได้ยืนสงบนิ่งแสดงความรำลึกถึงเจ้าพระยาอภัยราชาฯ และครอบครัวผู้ล่วงลับ และได้จุดเทียนและวางดอกกุหลาบแสดงความเคารพโดยพร้อมเพรียงกัน

เจ้าพระยาอภัยราชาสยามานุกูลกิจ หรือ กุสตาฟ โรลิน-ยัคมินส์ (Gustave Rolin-Jaequemyns) เป็นผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายและการศาลยุติธรรมที่สำคัญทั้งในประวัติศาสตร์ของสยามและเบลเยียม ระหว่างที่รับราชการในเบลเยียม ท่านได้ดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยของเบลเยียม และเป็นอาจารย์ด้านกฎหมายในมหาวิทยาลัยหลายแห่ง และเป็นผู้ริเริ่มก่อตั้ง Institut de Droit International หรือสมาคมด้านการพัฒนากฎหมายระหว่างประเทศ

 

เจ้าพระยาอภัยราชาสยามานุกูลกิจเข้ารับราชการในตำแหน่งที่ปรึกษาราชการทั่วไปในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ระหว่างปี พ.ศ. 2435 - 2444 โดยได้รับการแต่งตั้งให้เป็นเจ้าพระยา ซึ่งนับเป็นครั้งแรกในสมัยรัตนโกสินทร์ที่ได้มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งชาวต่างชาติในตำแหน่งดังกล่าว ท่านมีส่วนสำคัญยิ่งในการรักษาเอกราชของสยาม ได้แก่ การเจรจากับรัฐบาลฝรั่งเศสกรณีพิพาทเรื่องดินแดนระหว่างไทยกับฝรั่งเศสในวิกฤติการณ์ ร.ศ. 112 การถวายคำแนะนำแนวทางการศึกษาในต่างประเทศแด่พระราชโอรสในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว การเจรจาเพื่อแก้ไขสนธิสัญญาที่ไม่เป็นธรรมกับสยาม และการปรับปรุงระบบกฎหมายและการปกครองของสยามให้ทัดเทียมนานาประเทศ